De belangrijkste milieuproblemen, zegt rabbijn Yonatan Neril terecht, zijn egoïsme, hebzucht en onverschilligheid. Wetenschap en technologie gaan dat niet oplossen. Wat we nodig hebben, is een spirituele en culturele transformatie. Religie heeft het vermogen om mensen op een dieper niveau te onderrichten en te vormen, aldus Neril, en de wortels van de planetaire ecologische crisis aan te pakken.
Een blog naar aanleiding van de prachtige bundel Hoop in tijden van ecocide.
'Hoop in tijden van ecocide' is met recht een van de meest hoopgevende boeken die ik dit jaar las. Door de drukte rond mijn proefschrift en de verdediging ervan kwam het nog niet tot een LinkedIn-post over dit belangrijke boek (ik verwijs ernaar in mijn proefschrift en de publieksuitgave), maar doe dat graag alsnog. We mogen Femke Wijdekop en Lammert van Raan dankbaar zijn voor de samenstelling ervan.
Het boek is een rijke bundeling van essays vanuit uiteenlopende religieuze en spirituele tradities - hoe wordt in deze tradities gedacht over onze omgang met de aarde (en specifiek ook over ecocide)? Aan het woord komen bijvoorbeeld Sjeik Abdal Hakim Murad (islamitisch perspectief), Michele Lamb (boeddhistisch), Ian Carlos Torres Parra (rooms-katholiek), Helene Lindmark (sjamanistisch Sámi-perspectief), Pujya Swami Chidanand Saraswati (hindoeïstisch) en James Bhagwan (christelijk Polynesisch). We moeten eerlijk constateren dat ook religies en spirituele tradities gefaald hebben: ze hebben mensen onvoldoende gewezen op hun verantwoordelijkheid in zorg voor de schepping - zoals rabbijn Neril (zelf medeauteur van de Eco Bible) nuchter opmerkt (sterker, hebben religies niet bijgedragen aan verovering, kolonialisme en uitbuiting?). En tegelijk: hier ligt een potentieel van duizenden jaren spiritueel bewustzijn om te komen tot gedragsverandering vanuit diepe waarden en overtuigingen.
Heilig respect
Alle religieuze en spirituele tradities die in deze bundel aan het woord komen, geven blijk van oude bronnen en overtuigingen die wijzen op de intrinsieke waarde van de schepping. Ze delen met elkaar, in de woorden van Van Raan, "een diepgevoelde connectie met de natuur. Liefde en respect voor de natuur lopen als een rode draad door de vele verhalen die de gemeenschappen vertellen." Vanuit een diep besef van de verbondenheid en heiligheid van al het leven, bekritiseren ze het egoïsme, de hebzucht en de onverschilligheid die de oorzaken zijn van de ecologische crisis. Tegenover de hoogmoed van het Verlichtingsdenken dat de natuur 'onttoverde' en reduceerde tot objecten die geëxploiteerd en uitgebuit kunnen worden ten behoeve van 'vooruitgang' en 'economische groei', reiken ze een heilig respect aan voor de hele natuur en alles wat leeft.
De oude tradities sporen ons aan om onze relatie met de natuur te herstellen (is het woord 'religie' niet te herleiden tot re-ligare - herverbinden?) en vanuit compassie om te gaan met Moeder Aarde.
N.a.v. Femke Wijdekop en Lammert van Raan (red.), Hoop in tijden van ecocide. Inheemse, spirituele en religieuze gedachten over ecocidewetgeving (Noordboek, 2026).
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.