Dansen op toekomstmuziek. Verkenning van een hoopvolle ecologische spiritualiteit

 

In deze tijd van ecologische crisis groeit het besef dat mensen onlosmakelijk verbonden zijn met al het leven op aarde. Voor velen heeft die verbondenheid ook een spirituele betekenis.

Het christelijke heilsverhaal sluit daar niet altijd goed op aan. Door de nadruk op de menselijke ziel en beperkte aandacht voor Gods aanwezigheid in de natuur, is het soms losgeraakt van het aardse en lichamelijke bestaan.

Daarom riep paus Franciscus in de encycliek Laudato Si’ op tot een ecologische bekering, ook binnen de theologie. We moeten de aarde opnieuw leren zien als het gemeenschappelijke huis van alle schepselen, waarin God aanwezig en werkzaam is. Dat vraagt om een hernieuwde vertelling én herijking van het christelijke heilsverhaal.

In dit boek verkent Ronald Westerbeek hoe zo’n verhaal eruit kan zien vanuit het perspectief van de heilige Geest. Daarbij staat een begrip uit de vroegchristelijke en oosters-orthodoxe traditie centraal: perichorese - de ‘liefdesdans van God', zoals dichters en mystici het vaak hebben vertaald. Kunnen we de schepping weer ervaren als een plaats waar God zich laat vinden? En welke rol hebben wij in die schepping?

 

 

In een Byzantijnse viering in Abdij Koningsoord werd op vrijdag 11 september 2026 een nieuwe icoon gewijd door bisschop Gerard de Korte. Opdat onze gebedstijd mag volstromen met het besef dat de aarde heilig is - ze is schepping van God.

Op vrijdag 2 oktober (15:00 uur) mag ik mijn proefschrift Dansen op toekomstmuziek verdedigen in de prachtig verbouwde Janskerk in Utrecht. Mijn onderzoek gaat over de heilige Geest, het heil en de schepping, ofwel: een ecologische spiritualiteit. Van harte welkom!

Aanmelden is niet verplicht, maar wordt op prijs gesteld. Dat kan via de Theologische Universiteit Utrecht.

Wijding van de triniteitsicoon Scheppingsdans

 

Op vrijdag 11 september wordt de triniteitsicoon Scheppingsdans gewijd door mgr. Gerard de Korte, bisschop van Den Bosch en voorzitter van de Laudato Si' Alliantie Nederland.

Dit gebeurt in een bijzondere viering in Abdij Koningsoord, waarin we de Byzantijnse ritus volgen.

De triniteitsicoon, die voortkomt uit mijn promotieonderzoek, werd vervaardigd door zr. Beatrijs in de Byzantijnse prosoponstijl. De icoon toont de dans van de Drie-ene God te midden van de schepping: de schepping die voortkomt uit de liefde van God is bedoeld om als het ware mee te dansen en tot vervulling te komen in de liefde van God.

Een icoon is niet zomaar een kunstwerk, maar liturgie. Daarom wordt een icoon ook gewijd. De viering waarin de wijding plaatsvindt, wordt georganiseerd door Abdij Koningsoord en de Laudato Si’ Alliantie Nederland, i.s.m. de Konferentie van in Nederland gevestigde Religieuzen (KNR).

Er was beperkt plaats en de viering is al volgeboekt.

Zie: Scheppingsdans.

De Geest steekt haar hand uit: Kom, dans mee!

Misschien is theologie wel de minst geschikte taal om iets over God te vertellen, ontdekte Ronald Westerbeek tijdens zijn promotieonderzoek naar de Drie-eenheid. En hij vroeg zuster Beatrijs een icoon te schilderen. Vader, Zoon en Geest, ze dansen. Te midden van de schepping.

Op uitnodiging van hoofdredacteur Felix de Fijter schreef ik een essay over de nieuwe triniteitsicoon Scheppingsdans voor het zomernummer van De Nieuwe Koers.

Een nieuwe triniteitsicoon: Scheppingsdans

Laat de theologen zwijgen en de dieren spreken, laat de bomen fluisteren en de rivieren zingen, laat de dansers dansen en de dichters dichten. En laat iconenschilders iconen schilderen.

Zr. Beatrijs (Abdij Koningsoord) en ik werkten de afgelopen drie jaar aan een nieuwe triniteitsicoon, die we Scheppingsdans noemden: Vader, Zoon en Geest zijn als een dans van liefde, waaruit de schepping voortkomt (creatio ex amore).

We geven hiermee gehoor aan de oproep van Paus Franciscus in zijn encycliek Laudato Si' tot een ecologische spiritualiteit.

Deze nieuwe icoon wordt op 11 september gewijd door mgr. Gerard de Korte, bisschop van Den Bosch en voorzitter van de Laudato Si' Alliantie Nederland.

Zie: www.scheppingsdans.nl.

Uit het scriptorium: De wijsheid van oude mythen en het woud

 

Ik had een Grote Beslissing te nemen waar ik niet uit kwam (wel of geen relatie aangaan) en dus trok ik de wildernis in. Het was al laat, maar ik had nog net de laatste trein richting grens. Kort na middernacht liftte ik Duitsland in, totdat ik bij een uitgestrekt woud kwam. Het regende zachtjes, het woud stond stil in de nacht en geurde herfstig, en bij het licht van de maan volgde ik een wildspoor dieper het woud in. Ik weet niet hoe laat het was toen ik mijn zeiltje spande en in mijn slaapzak kroop. Toen ik bij het eerste ochtendlicht mijn ogen opende, werd ik aandachtig bekeken door een egel, nog geen halve meter van mijn gezicht. Iets verderop struinde een ree. 

Mijn beslissing was genomen. Ik liep het bos uit, liftte terug naar mijn stad en mijn studentenflat en was thuis voordat mijn huisgenoten me hadden gemist.

 

‘Je moet door de wereld en dat is vaak geen aangename plek’: Cees Nooteboom over de tragiek van de menselijke soort

 

Cees Nooteboom drukte me de Duitse vertaling van 'Philip en de anderen' (1955) in handen. De liftende hoofdpersoon lag inmiddels ver achter hem, maar ik was even oud als Nooteboom toen hij het schreef, en even oud als Philip, 21 jaar, en een lifter en beginnend schrijver bovendien. En hij was ingenomen met de Duitse titel: 'Das Paradies ist nebenan'.

In december 1992 interviewde ik Cees Nooteboom voor het literair-culturele tijdschrift Icarus, naar aanleiding van het verschijnen van de Duitse editie van zijn debuutroman Philip en de anderen (1955).

Ik heb het opgediept uit de archieven - als eerbetoon aan Nooteboom, die gisteren op 92-jarige leeftijd overleed.

Eronder volgt een latere bespreking van de roman Allerzielen: Een mens mag toch niet zomaar verdwijnen?