Uit het scriptorium: De wijsheid van oude mythen en het woud

 

Ik had een Grote Beslissing te nemen waar ik niet uit kwam (wel of geen relatie aangaan) en dus trok ik de wildernis in. Het was al laat, maar ik had nog net de laatste trein richting grens. Kort na middernacht liftte ik Duitsland in, totdat ik bij een uitgestrekt woud kwam. Het regende zachtjes, het woud stond stil in de nacht en geurde herfstig, en bij het licht van de maan volgde ik een wildspoor dieper het woud in. Ik weet niet hoe laat het was toen ik mijn zeiltje spande en in mijn slaapzak kroop. Toen ik bij het eerste ochtendlicht mijn ogen opende, werd ik aandachtig bekeken door een egel, nog geen halve meter van mijn gezicht. Iets verderop struinde een ree. 

Mijn beslissing was genomen. Ik liep het bos uit, liftte terug naar mijn stad en mijn studentenflat en was thuis voordat mijn huisgenoten me hadden gemist.

 

Pas toen ik afgelopen kerstvakantie Smokehole: Looking to the Wild in the Time of the Spyglass las, mijn kennismaking met Martin Shaw, realiseerde ik me dat ik dit mijn hele leven heb gedaan: de wildernis intrekken als ik antwoorden nodig heb. Als kind liep ik de weilanden en bossen achter onze boerderij in, later werden het wildere gebieden en soms langere voettochten, en ook de dissertatie waaraan ik nu werk wordt niet geschreven achter mijn schrijftafel in de boshut maar tijdens dwaaltochten over de Loenermark. Het is niet alleen het lopen en het buiten zijn. Er schuilt wijsheid in de bossen.

 

Verhalen rond het vuur

Martin Shaw neemt mensen mee diep de bossen in en vertelt oude mythen rond het vuur – “I am a teacher of old stories and a guide into deep places”. Hij doceert aan de universiteit over mythologie en wordt officieel wildernisgids genoemd, maar hij is meer een druïde of wizard. Zo ziet hij er ook uit, met zijn woeste baard, mantel en breedgerande hoed. De “deep places” zijn de diepten in jezelf en de diepe wijsheid van het woud. We zijn op drift geraakt, zegt hij in Smokehole: als westerse mensen zijn we ontworteld en uit verbinding geraakt met ons verleden, met onze voorouders, met het land waarop we wonen, met elkaar, met onszelf, en met dat wat ons richting en houvast wil geven. We worden beheerst door technologie, sociale media en het paradigma van economische groei. We leven in netwerken in plaats van gemeenschappen. Dat de wereld uiteenvalt, is omdat we innerlijk uiteen zijn gevallen – de ecologische, sociale en politieke crisis, is een spirituele crisis: “The mess out there, is because of the mess in here.”

 

De gebedsmat en het rookgat

Wat we weer moeten leren, is knielen. Kijk met aandacht naar je gebedsmat: de grond van je bestaan, de
wortels van je leven, je voorgeslacht en je eigen verhaal. “When you forget what you kneel upon, you are far more easily influenced by energies that may not wish you well.”

En kijk dan omhoog, door het rookgat van je hut. Door het rookgat ben je in verbinding met het hogere, het tijdloze. Transcendentie, zo je wilt. We hebben beide nodig om te rijpen als mens, om volwassen te leven: gegrond zijn in het tijdgebonden bestaan en in verbinding met het tijdloze, met dat wat heilig is.

Shaw vertelt mythen die richting geven. Dat doet hij ook in dit boek: drie vertellingen, die hij je gaandeweg ook leert te duiden, te “lezen” vanuit je eigen leven. Wat we nodig hebben, zegt hij, zijn geen “twaalf stappen naar vervulling” of voorgeschreven lessen, maar verhalen die verteld worden rond het vuur, verhalen die levenswijsheid bevatten.

 

Gedoopt in de Dart

Shaw heeft de gave van verwondering. Een paar jaar geleden, na honderd dagen rituele vertellingen in het woud, maakte hij zelf zijn grootste verwondering mee: hij realiseerde zich dat hij christen was geworden. Hij is gedoopt in het ijskoude water van een rivier in de Engelse wildernis en vond een plek in een oosters-orthodoxe kerk.

Smokehole is vertaald door de Rotterdams dichter (en mijn goede vriend) Menno van der Beek, en deze week verschenen: Rookgat. Absolute aanrader. Vorige week verscheen in het Engels ook zijn nieuwe boek, Liturgies of the Wild. Ben er volop in bezig.

 

O ja, de Grote Beslissing die ik 34 jaar geleden moest nemen? Mijn lief en ik, inmiddels zijn we ruim 30 jaar getrouwd.